Veel onnodig nachtwerk met onvoldoende bescherming

Er wordt veel meer ’s nachts gewerkt dan noodzakelijk. Bijvoorbeeld als daar alleen economische redenen voor zijn. In dat geval betalen de nachtwerkers de (gezondheids)prijs voor hoge productiedoelen of een snelle uitlevering aan klanten, zegt de arbeidsinspectie. Ook is er te weinig aandacht voor de gezondheidsrisico’s van nachtwerk en houden werkgevers zich vaak niet aan de regels voor gezond en veilig werken en de arbeidstijden. Ruim de helft van de geïnspecteerde werkgevers heeft nachtwerk niet als risico heeft opgenomen in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Bij 69% ontbreken concrete maatregelen in het bijbehorende plan van aanpak.

Onderzoek

Dat blijkt uit een onderzoek van de arbeidsinspectie onder 285 werkgevers in sectoren waar veel in de nacht wordt gewerkt, zoals in de industrie, transport, zorg, horeca en distributie. Voor werkgevers spelen vooral economische redenen een rol om werk ’s nachts te laten doen. Werknemers dragen daarbij dan wel de risico’s. Bij 58 bedrijven is gehandhaafd op tekortkomingen in de arbozorg, de Arbeidstijdenwet of beide. Bij 20% werd permanent in de nacht gewerkt, terwijl dat zelden is toegestaan.

Gezondheidsrisico’s

In Nederland werken ongeveer 1,2 miljoen mensen soms of regelmatig in de nacht. Nachtwerk verstoort het bioritme en vergroot het risico op slaapproblemen, hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Vermoeidheid en verminderde alertheid vergroten ook de kans op arbeidsongevallen. Volgens de inspectie moeten werkgevers en werknemers samen kijken of nachtwerk wel echt noodzakelijk is. Slechts bij 4 op de 10 onderzochte werkgevers is dat volgens de inspectie het geval. Daar kan vanwege de aard van het werk, zoals directe beschikbaarheid in de nacht, zoals zorg en politie, of omdat installaties niet kunnen worden stilgezet.

Economische redenen

In de meeste andere gevallen zijn economische reden de oorzaak van het nachtwerk, zoals het halen van productiedoelen en het bedienen van klanten. Volgens de inspectie komen de voordelen van dit soort nachtwerk ten gunste van de werkgevers en hun klanten, terwijl de werknemers de gezondheidsrisico’s dragen en een deel van de maatschappelijke kosten elders terechtkomt. Bijna 9 op de 10 werkgevers zeggen geen mogelijkheden te zien om nachtwerk te verminderen. Toch vindt de inspectie dat nachtwerk moet worden teruggedrongen. En als het echt noodzakelijk blijkt, dan moeten werkgevers de risico’s in kaart brengen en werknemers goed beschermen.