Zelfstandigenwet in internetconsultatie
Er komen met ingang van 2028 twee concrete toetsen die meteen duidelijk maken of iemand echt zzp’er is: de zelfstandigen- en werkrelatietoets. Wie aan deze twee toetsen voldoet én in de praktijk ook zo werkt, komt in ‘een veilige haven’: zowel opdrachtgever als opdrachtnemer zijn daarmee vooraf gevrijwaard van boetes. Dat staat in de nieuwe Zelfstandigenwet, die een einde moet maken aan de decennia durende discussie over het werken met zelfstandigen, met terughoudendheid onder opdrachtgevers en onduidelijkheid bij zzp’ers tot gevolg. De Zelfstandigenwet is nu in internetconsultatie tot en met 29 oktober.
Zelfstandigentoets
De zelfstandigentoets kijkt vooral naar de ondernemer zelf. Zo moet een zelfstandige de basis op orde hebben, zoals zelf factureren, een eigen btw-nummer en een inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KVK). Het aantal opdrachtgevers telt ook mee: in een periode van twee jaar minimaal drie opdrachtgevers. Verder moet de zzp’er voorzieningen hebben getroffen tegen ondernemersrisico’s, bijvoorbeeld in de vorm van een aansprakelijkheidsverzekering.
Werkrelatietoets
De werkrelatietoets ziet er op toe dat er binnen de arbeidsrelatie met de opdrachtgever voldoende zelfstandig wordt gewerkt. Daarbij moet de zzp’er de vrijheid om te bepalen waar, wanneer en hoe het werk wordt verricht. Een opdrachtgever mag dus geen instructies geven, al mogen veiligheidsvoorschriften of regels voor een beroepsgroep wel worden opgelegd. Er zijn wel uitzonderingen mogelijk, als het werk bijvoorbeeld fysiek nergens anders kan plaatsvinden of tijdsgebonden is, zoals in de bouw. Verder moet in de opdracht duidelijk staan dat de zzp’er voor eigen rekening en risico het werk uitvoert. Dat wil zeggen dat de zzp’er risico loopt bij schade of nalatigheid.
Vbar en Dba
De Zelfstandigenwet komt in de plaats van de eerder gesneuvelde Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties (Vbar). Daarvan blijft alleen het rechtsvermoeden bij laag uurtarief van in stand. Is het uurtarief lager dan € 38, dan ziet de wetgever sinds 1 januari 2026 de arbeidsrelatie toch als een arbeidsovereenkomst, tenzij de opdrachtgever kan bewijzen dat dit niet zo is. Zolang de nieuwe Zelfstandigenwet nog niet geldt, blijft de oude Wet deregulering beoordeling arbeidsrelatie (Dba) van kracht, inclusief de handhaving op schijnzelfstandigheid door de Belastingdienst.
