ADM-beleid: afspraken over alcohol, drugs en medicijnen
Als werkgever ben je verantwoordelijk voor een gezonde en veilige werkomgeving voor je medewerkers. Afspraken over alcohol-, drugs- en medicijnengebruik (ADM) horen daar ook bij. Werken onder invloed kan leiden tot (ernstige) veiligheidsrisico’s, zowel voor de medewerker zelf als voor collega’s en bezoekers. Bovendien kan werken onder invloed leiden tot verzuim en uitval, reputatieschade en hoge (juridische) kosten. Ook gaat het ten koste van de productiviteit en de werksfeer. In deze checklist lees je hoe je tot een adequaat ADM-beleid komt.
Preventie en zorg
Ziekte en verminderde productiviteit door alcoholgebruik kost werkgevers jaarlijks ruim 1 miljard euro. Een op de vijf werkenden in Nederland drinkt riskant. Goed ADM-beleid richt zich dan ook in eerste instantie op het voorkomen van problemen. Het informeren van medewerkers over de effecten van middelen op de gezondheid en de risico’s ervan op de werkvloer heeft een preventief effect. In tweede instantie richt goed ADM-beleid zich op het bieden van zorg en ondersteuning bij (problematisch) middelengebruik, inclusief re-integratie na behandeling.
Risicosectoren
Niet elke organisatie heeft een uitgebreid ADM-beleid nodig. Soms kan volstaan worden met een beknopt overzicht van de belangrijkste regels en afspraken. Een uitgebreid ADM-beleid is verplicht wanneer een organisatie vanwege wetgeving specifieke beroepsgroepen mag testen op alcohol en drugs, zoals in de luchtvaart, het treinverkeer, de scheepvaart en het wegverkeer.
Verhoogd risicoprofiel
Voor organisaties met een verhoogd risicoprofiel is het raadzaam om een uitgebreid ADM-beleid op te stellen. Dat zijn:
- grotere organisaties, zoals organisaties met een OR of meerdere honderden medewerkers;
- organisaties waar alcohol, drugs en/of medicijnen voorhanden zijn, zoals ziekenhuizen, apotheken, alcoholindustrie en horeca;
- organisaties waar werken onder invloed grote veiligheidsrisico’s met zich meebrengt voor medewerkers zelf, hun collega’s, klanten en/of de omgeving. Denk hierbij aan de bediening van machines zoals vorkheftrucs of hijskranen, het besturen van (vracht)auto’s of de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen, zoals Seveso-bedrijven (de vroegere Brzo-organisaties). Dat zijn organisaties waar met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen wordt gewerkt.
Wettelijke kaders
Op grond van artikel 3 van de Arbowet ben je als werkgever verantwoordelijk voor de gezondheid en veiligheid de alle medewerkers. Artikel 5 van diezelfde wet verplicht je als werkgever een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) op te stellen. Dat is de basis voor het plan van aanpak, waarin je beschrijft welke maatregelen je neemt om de risico’s aan te pakken. Het risico van werken onder invloed moet je opnemen in de RI&E. Alle medewerkers zijn volgens artikel 11 van de Arbowet verplicht te zorgen voor hun eigen veiligheid en gezondheid en die van hun collega’s.
Samenstellen van een werkgroep
Als verantwoordelijke werkgever neem je het initiatief en agendeer je het belang van ADM-beleid. Stel een werkgroep samen en zorg voor een brede samenstelling, zoals een afvaardiging vanuit directie/raad van bestuur, managers, uitvoerend personeel, ondernemingsraad en HR. Benoem ook een coördinator die de organisatie op zich neemt en fungeert als eerste aanspreekpunt. De taak van de werkgroep is het formuleren van de uitgangspunten, rolverdeling en de communicatie en implementatie van het beleid.
TIP Benoem een coördinator die verantwoordelijk is voor de voortgang van het opstellen van het ADM-beleid.
Opstellen van het beleid
De werkgroep stelt het concept ADM-beleid op en toetst dit bij alle afdelingen van de organisatie. Op basis van de feedback wordt het beleid verder gefinetuned. Na goedkeuring stel je als werkgever het ADM-beleid vast en neem je het op in het Arbobeleid, waarin ook de verantwoordelijkheden van werkgever en werknemer staan beschreven op het gebied van veiligheid en gezondheid van medewerkers en goede arbeidsomstandigheden.
TIP Volgens artikel 27 van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) heeft de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging (PVT) instemmingsrecht op invoering of aanpassing van ADM-beleid.
Implementeren en informeren
Informeer alle medewerkers over het ADM-beleid zodat voor iedereen de regels en protocollen duidelijk zijn en de eventuele gevolgen van onder invloed op het werk verschijnen of werkzaamheden onder invloed uitvoeren. Het is voor iedereen duidelijk wie het aanspreekpunt is en de vertrouwenspersoon. Geef voorlichting en scholing over middelengebruik en de gevolgen. Zorg dat ook nieuwe medewerkers op de hoogte zijn van het ADM-beleid door ze het opgestelde ADM-beleid samen met het arbeidscontract te laten tekenen.
TIP Zet het ADM-beleid regelmatig op de agenda zodat het top of mind blijft en evalueer regelmatig. Dan kan je het beleid waar nodig aanscherpen zodat het actueel blijft.
